ON:a lámes olbmuid vuoigatvuođaid guoski oktasašsoahpamuš ja dan válljen vuloš beavdegirji

Lámes olbmuid vuoigatvuođain dahkkojuvvon On:a oktasašsoahpamuš ja dan válljen vuloš beavdegirji bohte Suomas fápmui 10.6.2016.

Oktasašsoahpamuša ulbmilin lea

  • dáhkidit lámes olbmuide olles mearálaččat ja ovttaveardásaččat buot olmmošvuoigatvuođaid ja vuođđovuoigatvuođaid
  • ovddidit ja suodjalit dáid vuoigatvuođaid ja friddjavuođaid
  • ovddidit lámes olbmuid olmmošárvvu gudnejahttima.

Oktasašsoahpamuša sisdoallu

Oktasašsoahpamuš šaddá 50 artiklas. Mihtilmas artiklat leat mearrádusat

  • soahpamuša ulbmilis
  • oktasaš vuođđojurdagiin ja geatnegasvuođain
  • dásseárvvus ja ovttaveardásašvuođas
  • lámes nissoniin ja mánáin
  • diđolašvuođa lasiheamis
  • easttahisvuođas ja juksanvuođas
  • oktasašsoahpamuša dáfus dehalaš meroštallamiin.

Dáid galgá váldit vuhtii go dulko buot artiklaid sisdoalu.

Eará oktasašsoahpamuša artiklat sisttisdollet dárkilut mearrádusaid oktasašsoahpamuša eaktudan riikkasis doaibmabijuin sihke  mearrádusaid riikkaidgaskasaš oktasašbarggus, riikkasis gohcinvuogádagas, oktasašsoahpamuša gohcinvuogádagas ja soahpamušbeliid čoahkkimis.

Oktasašsoahpamuša mielde lámes olbmuide gullet dat, geainna lea dakkár guhkesáigge rumášlaš, fysihkalaš, fihtolaš dahje áiccuide guoskevaš váddu, mii vuorrováikkuhusas iešguđetlágan eastagiiguin sáhttá eastit sin olles mearálaš ja beaktilis oasi váldima servodahkii ovttaveardásaččat earáiguin.

Oktasašsoahpamušain lasihuvvo diđolašvuohta lámes olbmuid vuoigatvuođain, mii buorida sin vejolašvuođaid váldit oasi servodatlaš doaimmaide. Diđolašvuođa lasihemiin váikkuhat jurddašanvugiid nuppástusa bokte oktagasa sajádahkii. Oktasašsoahpamuš lasiha maiddái lámes olbmuid diđolašvuođa iežas vuoigatvuođain.

Oktasašsoahpamuš deattuha lámes olbmuid ja sin ovddasteaddji organisašuvnnaid oasálažžan dahkama ja oassálastima buot sin guoski mearrádusdahkamii. Oktasašsoahpamuš dáhkida lámes olbmui vuoigatvuođa eallit iehčanasat oassin servodaga. Oktasašbálvalusat galget leat lámis olbmo juksamis. Dárbbu mielde galget leat oažžumis maiddái ovttatolbmo sierrabálvalusat.

Oktasašsoahpamušas deattuhuvvo govttolaš vuogáiduhttimiid dehalašvuohta lámes olbmuid vuoigatvuođaid ollašuhttima dihtii. Govttolaš vuogáiduhttimiid biehttaleapmi lea vealaheapmi.

Oktasašsoahpamuša riikkasis ollašuhttin ja čuovvun

Oktasašsoahpamuša ollašuhttima várás riikkasis oktasašvuohtabeallin doibmet olgoáššiidministeriija ja sosiála- ja dearvvasvuođaministeriija. Sosiála- ja dearvvasvuođaministeriija oktavuhtii lea vuođđuduvvon riikkasis koordinnerenvuogádat, lámes olbmuid vuoigatvuođaid ráđđádallangoddi. Ráđđádallangotti bargun lea álkidahttit soahpamuša riikkasis ollašuhttima stáhtahálddahusas.

Oktasašsoahpamuša dárkkuhan iehčanas ja sorjjasmeahttun ráhkadusa bargguin fuolahit riikkabeivviid vuoigatvuođaáššeolmmoš, Olmmošvuoigatvuođaguovddáš ja dan olmmošvuoigatvuođasáttagotti, mat ráhkadit riikkasis olmmošvuoigatvuođainstitušuvnna. Ráhkadusa bargun lea ovddidit, suodjalit ja čuovvut oktasašsoahpamuša ollašuhttima.

Oktasašsoahpamuša ollašuhttima bearráigehččet riikkaidgaskasaččat nu, ahte soahpamušoassebealit doaimmahit raporttaid mearreáiggiid lámes olbmuid vuoigatvuođaid komiteai. Vuosttas raportta galgá dahkat guovtti jagi geažes oktasašsoahpamuša fápmui boahtimis. Dán maŋŋá raporteren dáhpáhuvvá juohke njealját jagi. Álbmotlahttovuođas lea vejolašvuohta doaimmahit iežas báldalasraporta komiteai. Komitea gieđahallá raportta ja addá dasa guoski mearrádusaid ja ávžžuhusaid. 

Dán bearráigeahču dievasmahttá válljen vuloš beavdegirji, man bokte ovttaskas olmmoš dahje joavku sáhttá váidit lámes olbmuid vuoigatvuođaid komiteai iežas vásihan oktasašsoahpamušain dovddastuvvon vuoigatvuođaidis loavkideamis. Válljen vuloš beavdegirjjis mearriduvvo maiddái komitea  álgagis dáhpáhuvvi lossa ja systemáhtalaš loavkidemiid dutkanmeannudeamis.